MAJO DIZDAR

Majo Dizdar rodjen je u Sarajevu, 1951. godine. Tri­desetak godina bavio se novinarstvom i publicistikom. Iz­medju 1982. i 1992. godine, pod pseudonimom Majkl Ta­uer, objavio je 15 kriminalistickih romana, stampanih u ediciji dzepnih romana vise jugoslavenskih izdavaca. Iz­medju 1993. i 1994, izdavacka kuca “Ljiljan”, u svome istoimenom nedjeljniku, objavljuje prvi Dizdarev roman sa ratnom tematikom, “Crna rupa”. U izdanju sarajevske izdavacke kuce “Media press”, 2001. godine objavljuje roman “Tragac”, ciju je promociju 2002. godine autor imao u SAD, u Cikagu i Njujorku.
Tokom predratnog perioda objavljuje price u casopi­sima u vise jugoslavenskih nedjeljnika, te u knjizevnom casopisu “Lica “. Prica “Zena iz trave” dobila je nagradu na godisnjem konkursu za kratku pricu “Oslobodenja” 1989. godine. Za pricu “Ubistvo na Plavoj zvijezdi” dobitnik je godisnje nagrade Saveza novinara Bosne i Hercegovine, za najbolju pricu 2000. godine u Bosni i Hercegovini.
U isprobavanju u elektronskim medijima, Majo Dizdar se 1985. godine pojavljuje kao autor dvije djecije radio drame, a tokom rata 1992. -1995. godine i kao televizijs­ki ratni reporter, scenarist i reditelj, kada je nastalo sedam njegovih dokumentarnih tv-filmova emitiranih na TV BiH, radjenih za perioda u kojem je Dizdar oficir Armije RBiH. Najznacajnije njegovo scenaristicko ostvarenje ipak je kriminalisticka TV-serija “Sarajevske price”, emitirana na jugoslavenskim TV-mrezama 1990. godine.
Autor je i historijsko-turistickog vodica Sarajeva, za­tim bigrafije svoga oca, Mehmedalije Maka Dizdara, te zbirke prica “Ulica Amarkord”, tri knjige koje ce se iz stampe pojaviti pocetkom 2005. godine.
Trenutna preokupacija autora “Crne rupe” i “Snajpe­rista”, romana koje ce prvo promovirati u SAD, a zatim i u BiH, je prikupljanje gradje za nove nastavke kriminalis­tickih romana sa ratnom tematikom, koji ce biti dio edicije Bosanskog ratnog trilera. Ova edicija ce biti radjena sa namjerom da, barem donekle, osvijetli i ovjekovjeci ratne podvige branilaca Sarajeva i Bosne i Hercegovine.

Roman “Snajperist” posvecujem Mireli Plocic, jedanaestogodignjoj djevojcici ubijenoj 1994. godine projektilom protiv­avionskog mitraljeza, dok se sa svojom vrsnjakinjom, a mojom kcerkom, igrala u sarajevskoj ulici Jezero. Mirela je samo jedno od 1600 danas anonimne sarajev­ske djece, ubijne u toku srpske opsade grada 1994 – 1995. godine.
I dok 16.000 Sarajlija ubijenih tokom op­sade grada, i 200.000 Bosnjaka ubijenih tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu 1992 – 1995. godine polako padaju u zaborav, zlocinci se spokojno setaju od Pala, Podgorice i Beograda, do Moskve.
Ovaj roman takodjer posvecujem Zele­nim beretkama i svim drugim braniocima Sarajeva, momcima koji su sprijecili cetnicke horde da 1992 godine usetaju u Sarajevo i izvrge planirani pokolj nena­oruzanog stanovnistva, pljacku i paljevi­nu do tada nevidjenih razmjera.

Majo Dizdar

“Crnu rupu” posvecujem braniteljima Sarajeva u vri­jeme opsade 1992 – 1995. godine, kada je, na najkuka­vickiji nacin, hicima snajpera, protivavionskih mitralje­za i topova, tenkovskim, topovskim i minobacackim gra­natama ispaljenim sa cetnickih polozaja oko grada, ubi­jeno 16.000 Sarajlija, medju njima 1.600 djece, tesko ra­njeno i trajno osakaceno na desetine hiljada civila svih uzrasta, cak i tek rodjenih beba.
Kako grad Sarajevo nicim nije obiljezio godine otpo­ra jednoj od nastrasnijih opsada u historiji ratovanja, ovaj je roman tek mali doprinos podsjecanju na te heroj­ske dane, u kojima grad nisu branili samo borci na prvim linijama fronta, nego svi oni koji su dobrovoljno ostali u paklu Sarajeva, pa i djeca. Svima njima treba se duboko pokloniti, sto autor ovoga romana na ovaj nacin, evo, javno cini.

Majo Dizdar

Istinski se divim majstoru pera, Maji Dizdaru, koji je svojim romanima “Crna rupa” i “Snajperist” omogucio da na svjetlo dana napokon pocne izlaziti prava istina o bosanskohercegovackim patriotima, koji su u redovima Zelenih beretki i Patriotske lige, u prvim danima agresi­je na Bosnu i Hercegovinu, preuzeli na sebe teret odbrane grada Sarajeva. Na virtuozan nacin, po uzoru na najbolje svjetske autore kriminalistickog zanra, pisac docarava citaocu likove i karaktere obicnih ljudi, koji su pruzili otpor cetnickoj nemani, bez straha od smrti i od ranjavanja, ljudi koji su, videci da im se sprema istre­bljenje, odlucno, cesto i suludo, ustali da odbrane svoje i zivote svojih porodica i sugradjana, i na kraju svoju domovinu Bosnu i Hercegovinu. Vecina njih nisu bili vojnici po struci, pa otuda dolaze i skoro nevjerovatne akcije u borbi protiv neprijatelja, koji je bio tehnicki i brojno daleko nadmocniji.
Na bravurozan nacin Dizdar nas vodi kroz prve dane oruzanih sukoba u Sarajevu, opisujuci stvarne ljude i dogadjaje, prezentirane kroz slozene i dramaturski vjesto vodjene kriminalisticke zaplete, koji citaoca drze napetim od prve do posljednje stranice.
Stivo koje je napisao Majo Dizdar, nije mogao na­pisati podrumas. Ko imalo poznaje dogadjaje u Sarajevu, vec na prvim stranicama romana “Crna rupa” osjetice da to pise stvarni ucesnik dogadjaja u Sarajevu (1991 -1995. godine) i da to znalacki, sa mjerom, bez pretjerivanja i preuvelicavanja u bilo cemu, prenosi citaocu na nacin kako to nije uradio jos niko na ovim prostorima.
Pojavom ova dva romana Maje Dizdara, otvara se mogucnost da se konacno spozna i otkrije prava istina o Zelenim beretkama i Patriotskoj ligi, da se razdijeli zito od kukolja, i da se na ovim prostorima konacno isprica ono sto se stvarno dogadjalo od pocetka agresije i rata u Sloveniji i Hrvatskoj.
Siguran sam da ce svaki citalac naprosto gutati ova stivo, posebno svi oni koji su rat proveli na ovim pros­torima i koji ce u radnji Dizdarova dva romana prepoz­nati stvarne dogadjaje kojima su bili svjedoci ili su u njima i sami ucestvovali. Mnogi od citalaca ce u plejadi likova koji se pojavljuju u “Crnoj rupi” i “Snajperistu” prepoznati i sami sebe i to ce im predstavljati jedinstveno podsjecanje na dane kada su bili ludo hrabri i nesvjesni opasnosti u kojima su se nalazili.
Uzimam sebi slobodu da ove romane nazovem his­torijsko-kriminalistickim, jer su u njima dati detaljni opisi stvarnih dogadjaja i bitaka, ali isto tako, na posten nacin, oslikani su i likovi Zelenih beretki i Patriotske lige, kojima su data druga imena i pseudonimi. Znam da ce se mnogi prezivjeli borci prepoznati u ovim romanima i stoga smatram da bi Jedinstvena boracka organizacija, Zelene beretke i Patriotska liga, i sva boracka udruze­nja, morali svojim clanovima preporuciti ove knjige kao neku vrstu obavezne lektire.
Ako Bog da srece, razuma i mudrosti kod nadleznih ljudi, stampanje ovih romana bit ce vise nego hitno, jer tek nakon njihovog objavljivanja i citanja od strane sire publike, javice se talas sjecanja na ratne dogadjaje i ucesnike odbrane Bosne i Hercegovine. Tako ce se prikupiti materijal za prvi dokumentarno-historijski felj­ton o otporu agresiji na Bosnu i Hercegovinu.
Na kraju, tvrdim da su ova dva romana autora Maje Dizdara inicijalna kapisla na eksplozivu koji ce pokrenu­ti lavinu emocija kod svih citalaca, pa kao direktni ucesnik vecine opisanih dogadjaja u romanu “Snajperist”, toplo prepurucujem citaocu da i sam ucestvuje u nas­tavcima avantura koje ce glavni junak Silni i Zelene beretke dozivljavati u odbrambenom ratu od 1992. do 1995. godine.
U Sarajevu, 20. jula 2004. godine
(Nedzad Muftic)

Nedavno sam recenzirao knjigu Maje Dizdara “Amar­kord”, koja je bila cista lirika, uzbudljiva na cisto umjet­nicki nacin. “Crna rupa” je triler koji je jaci u svojoj za­nimljivosti nego u svojoj umjetnickoj uzbudljivosti, ali je podjednako dobra knjizevnost.
“Crna rupa” je kriminalisticki roman po vrsti zapleta, ali ne od one vrste kakvom se bavila Agata Kristi, gdje se sve dogadja u zatvorenom krugu nekoliko likova, nego one kakvu je uspostavio Raymond Chandler, gdje je u ra­dnju ukljucen citav jedan svijet, citava jedna “ljudska okolina” – Sarajevo pod opsadom, i gdje je radnja roma­na tako dobro postavljena, da joj je tesko naci pandana u bilo kojem do sada objavljenom romanu na ovu temu, bez obzira na to koliko “ozbiljne” bile njegove pretenzije.
Kroz tu “scenografiju” provucen je zaplet, koji je u prvim poglavljima romana apsolutno fantastican. Sama ideja o covjeku, bivsem oficiru JNA, koji poznajuci sve potrebne “marifetluke” telefonom navodi cetnicku arti­ljeriju da tuce svoje vlastite polozaje, to cini efektno, sa efektima koji se u romanu vide, toliko je dobra da cak potiskuje u drugi plan “tajnovitost” toga covjeka, traga­nje za njim, njegovo razotkrivanje, mada i ta aktivnost doprinosi povecanju napetosti koja se u prvom dijelu ro­mana ostvaruje.
Nakon tog prvog “udara” interesantnost radnje opa­da, pa tekst postaje pomalo retorican, da bi se sve brzo popravilo, kad se uvede erotska, odnosno erotsko-spijunska dimenzija. Zena s kojom glavni junak prilicno dugo vodi “pravu ljubav”, zapravo je podmetnuta “petoko­lonasica”, i stranice pune erotskog naboja eksplodiraju u pravu dramu kad se to otkrije i kad se, nakon toga, radnja privodi kraju.
Finale je izvanredno, i maksimalno vjesto zadovolja­va uobicajeni zahtjev citaoca kriminalistickiog romana – da “pravda na kraju pobijedi”.
Sarajevo, 15. 04. 2004.
(Tvrtko Kulenovic )

“Snajperist” se moze smatrati nasljednikom, ali i pret­hodnikom “Crne Rupe”, romana istog autora. Nasljedni­kom utoliko sto se u njemu kao glavni junak pojavljuje major Dzekman, razotkriven prethodno u “Crnoj rupi”, a prethodnikom utoliko sto radnja u njemu pocinje vec prvih dana rata, dok radnja “Crne rupe” pocinje sarajev­skom bitkom za brdo Zuc.
Mada je “Snajperist”, kao i “Crna rupa” – triler, rad­nja je ovdje puno jednostavnija, ali ne i manje uzbudlji­va. Tajna koju treba odgonetnuti je cetnicki snajperist koji djeluje iz samog grada, a meta su ugledni ljekari Bos­njaci, poznati strucnjaci, ubijani u samom krugu bolnice Kosevo.
Atmosfera bolnice u prvim danima rata je izvanredno prikazana. Autor prati dva miljea, onaj svakom vidljivi, ljude i dogadjaje u bolnickom krugu, kojeg tih dana cuvaju Zelene beretke, i onaj nevidljivi, svijet ljekara, njihove profesionalne, ali i ljudske slabosti, koje bi se u ovom slucaju mogle okarakterisati kao “tajni zivot ljekara”.
Jako je dobro “utrefljeno” i SDS-ovsko prepariranje uglednih Srba da se prikljuce njihovoj “stvari”. Ova faza romana otkriva kriminalno-ucjenjivacke metode kojima je to postizano, koji se doimaju utoliko uzbudljivije, sto djeluju kao da su nastali na osnovu faktografske gradje.
Major Dzekman pokusava uci u trag gradskoj grupi petokolonasa koja saradjuje sa snajperistima sa brda, ali i snajperisti koji odstreljuje ljekare u bolnici Kosevo. Is­precava mu se drugi glavni lik romana, Fudo Baraba, vo­dja Zelenih beretki, energican, eksplozivan i prilicno nasi­lan tip. Njihov odnos od sukoba prerasta u prijateljstvo, ali ne i u trajno povjerenje. Ono je neprestano na iskuse­nju, uvlacenjem novih likova i novih dogadjanja.
Na kraju, Dzekman ce uz pomoc Barabe i njegovih ljudi otkriti snajperistu koji ubija Ijekare, ali i mrezu petokolonasa, te ce ih zajednicki onesposobiti. “Snajpe­rist” se zavrsava onako kako “Crna rupa” pocinje. U “Snajperisti” se uspon radnje ostvaruje cak bolje nego u “Crnoj rupi”, a oba romana zahtijevaju da budu sto prije objavljena jer je za ocekivati da ce imati siroku citalacku publiku.
Sarajevo, 15. 04.2004.
(Tvrtko Kulenovic)